Tôi đã tạo Zero IQ Safari bằng AI như thế nào?

Nếu quay trở lại vài năm trước, để làm được một video hoạt hình có nhân vật 3D, bối cảnh đẹp, chuyển động ổn và có đủ âm thanh, mình nghĩ đây là một công việc khá xa vời với phần lớn những người không học chuyên về dựng phim. Bạn phải biết tạo hình, biết 3D, biết rig nhân vật, animation, ánh sáng, camera, dựng cảnh, hậu kỳ… Chưa kể thời gian học những phần mềm như Blender, Maya, Cinema 4D hay After Effects cũng không hề ngắn. Nếu không tự làm thì chi phí thuê một đội ngũ sản xuất cũng là con số không nhỏ.

Nhưng mọi thứ đang thay đổi rất nhanh khi AI bắt đầu tham gia vào quá trình làm video.

Video bạn vừa xem có tên “Zero IQ Safari” – Chuyến dã ngoại vô tri. Đây là một video mình tạo theo phong cách hoạt hình 3D bằng các công cụ trí tuệ nhân tạo. Nội dung không cố gắng kể một câu chuyện phức tạp, cũng không có bài học gì quá sâu xa. Mục đích đơn giản là tạo ra một thế giới vui vẻ, phi logic và hơi “vô tri”, nơi mọi thứ có thể biến thành bất cứ thứ gì.

Một chuyến dã ngoại không cần logic

Nhân vật chính của video là một chú Capybara với gương mặt gần như không thay đổi dù xung quanh liên tục xảy ra những chuyện kỳ quặc. Chính sự bình thản của nhân vật lại trở thành điểm hài hước nhất của video.

Ngay từ đầu, thế giới trong “Zero IQ Safari” đã không tuân theo bất kỳ quy luật bình thường nào. Mặt trăng hình quả chuối có thể biến thành mặt trời dưa hấu, những đám mây giống kẹo bông trôi trên trời, còn trong khu rừng thì gần như chuyện gì cũng có thể xảy ra.

Capybara đi dạo và lần lượt bắt gặp một chú gà trống đang gáy rồi bất ngờ cắm đầu xuống đất, một con vẹt bay qua trời và phun khói như máy bay phản lực, một cái hố giữa đường tự biến thành lâu đài cát rồi biến mất. Một quả táo đang nổi trên mặt nước có thể từ từ biến thành con cá vàng đang đọc báo. Ngựa vằn bỗng có chiếc cổ dài vô tận, khối băng dưới suối biến thành người tuyết, voi khổng lồ bước ra từ bụi cây rồi thu nhỏ thành voi con, còn một chú khỉ thì ngồi thiền và gảy một cây đàn guitar hình con cá.

Điều mình thích ở ý tưởng này là càng phi logic thì lại càng đúng tinh thần của video. Capybara không cần hiểu chuyện gì đang xảy ra. Người xem cũng không cần cố tìm một lời giải thích hợp lý. Đến cuối cùng, một chú chim cánh cụt xuất hiện, tặng Capybara cây kẹo mút khổng lồ và chú cứ thế ngậm kẹo trở về hang ngủ.

Tinh thần của cả video có thể gói lại trong một câu khá đúng chất: “No brains, just vibes. No plan, no clue, all fun.”

Trước đây để làm một video như thế này không hề đơn giản

Điều mình muốn chia sẻ qua video này thực ra không chỉ nằm ở nội dung hài hước của nó, mà còn ở cách công nghệ đang thay đổi việc sáng tạo.

Nếu vài năm trước mình có ý tưởng về một quả táo biến thành cá vàng đang đọc báo, để biến ý tưởng đó thành một đoạn hoạt hình hoàn chỉnh thì quá trình thực hiện có thể rất dài. Trước tiên phải dựng mô hình quả táo và cá, tạo vật liệu, ánh sáng, môi trường nước, rig nhân vật, sau đó làm animation cho quá trình biến hình. Nếu muốn cảnh chuyển đổi mượt mà còn phải xử lý thêm hiệu ứng và hậu kỳ.

Chỉ một đoạn vài giây đôi khi cũng có thể mất rất nhiều thời gian.

Với AI hiện tại, cách tiếp cận đã khác. Thay vì phải tự dựng từng điểm ảnh hay từng chuyển động, mình có thể bắt đầu bằng việc mô tả ý tưởng bằng ngôn ngữ bình thường. Chẳng hạn: một quả táo đỏ đang nổi trên nước, sau đó từ từ biến đổi thành một con cá vàng đang cầm tờ báo.

AI sẽ thử hình dung yêu cầu đó và tạo ra phần chuyển động ở giữa.

Dĩ nhiên kết quả không phải lúc nào cũng hoàn hảo, nhưng chính sự “không hoàn hảo” này đôi khi lại tạo ra những thứ rất thú vị.

Biến điểm yếu của AI thành phong cách của video

Một trong những điểm yếu thường thấy của video AI là khả năng giữ hình dạng vật thể ổn định. Nhân vật có thể bị biến dạng, đồ vật có thể tự thay đổi hình dáng hoặc một chi tiết nào đó đột nhiên biến thành thứ khác.

Nếu làm một bộ phim cần tính chân thực và nhất quán cao thì đây rõ ràng là vấn đề.

Nhưng với “Zero IQ Safari”, mình lại cố tình tận dụng đặc điểm đó.

Thay vì yêu cầu AI phải giữ mọi thứ hoàn toàn chính xác, mình để nó được phép biến đổi. Quả táo biến thành cá, mặt trăng biến thành dưa hấu, voi lớn biến thành voi nhỏ hay những vật thể xuất hiện rồi biến mất. Khi đặt tất cả những thứ đó vào một thế giới vốn đã phi logic, lỗi morphing của AI không còn giống một lỗi nữa mà trở thành một phần của phong cách hình ảnh.

Theo mình đây là điểm khá thú vị khi sử dụng AI trong sáng tạo. Không phải lúc nào cũng cần bắt AI làm giống hoàn toàn cách làm truyền thống. Đôi khi nên nhìn xem công cụ đang làm tốt điều gì, kể cả những đặc điểm vốn được coi là hạn chế, rồi biến nó thành lợi thế.

AI không có nghĩa là chỉ cần bấm một nút

Mặc dù AI giúp quá trình tạo video dễ tiếp cận hơn rất nhiều, mình cũng không nghĩ rằng làm video AI chỉ đơn giản là nhập một câu rồi chờ sản phẩm hoàn chỉnh xuất hiện.

Phần quan trọng nhất vẫn là con người quyết định mình muốn tạo ra thứ gì.

Với “Zero IQ Safari”, mình vẫn phải nghĩ ý tưởng, xác định phong cách, tạo các tình huống, chọn nhân vật, viết prompt, thử nhiều phiên bản khác nhau rồi chọn những đoạn phù hợp. Các clip AI tạo ra thường chỉ kéo dài vài giây nên sau đó vẫn cần ghép chúng lại, điều chỉnh nhịp độ, thêm hiệu ứng âm thanh và hoàn thiện thành một video liền mạch.

AI giúp rút ngắn rất nhiều phần việc từng đòi hỏi kỹ năng chuyên môn cao, nhưng người làm vẫn đóng vai trò giống như đạo diễn. Mình phải quyết định cảnh nào giữ lại, cảnh nào bỏ đi, đoạn nào nên nhanh hơn và âm thanh nào phù hợp với từng hành động.

Rào cản để bắt đầu làm video đang thấp hơn rất nhiều

Đây có lẽ là điều mình thấy đáng chú ý nhất.

Trước đây, có một ý tưởng hay chưa chắc đã đủ. Bạn còn phải có kỹ năng, phần mềm, máy tính đủ mạnh hoặc kinh phí để biến ý tưởng đó thành hình ảnh.

Bây giờ khoảng cách giữa “mình nghĩ ra một thứ” và “mình nhìn thấy thứ đó chuyển động trên màn hình” đang ngày càng ngắn lại.

Một người không biết dựng mô hình 3D vẫn có thể thử làm hoạt hình. Một người không biết vẽ vẫn có thể tạo ra bối cảnh. Một người chưa từng học animation cũng có thể bắt đầu thử nghiệm chuyển động.

Điều này không có nghĩa những kỹ năng truyền thống không còn giá trị. Ngược lại, người hiểu về bố cục, ánh sáng, dựng phim, âm thanh hay kể chuyện vẫn có rất nhiều lợi thế khi sử dụng AI. Khác biệt nằm ở chỗ những người chưa có các kỹ năng đó giờ đây cũng đã có một cánh cửa để bắt đầu.

Với mình, “Zero IQ Safari” là một ví dụ khá vui về điều đó. Một ý tưởng hơi ngớ ngẩn, vài tình huống không có logic và một chú Capybara gần như chẳng quan tâm đến chuyện gì đang xảy ra cũng có thể trở thành một video hoạt hình hoàn chỉnh.

Và có lẽ đây mới chỉ là giai đoạn đầu của video AI.