Wen.ru – Khó hơn XtGem, nhưng càng vọc càng cuốn
Nhắc đến những ngày làm WAP, mình nhớ XtGem là nơi khá dễ để bắt đầu, còn Wen.ru lại là cái tên dành cho những lúc muốn mày mò nhiều hơn. Cùng là tạo một trang dành cho điện thoại, nhưng cảm giác sử dụng hai nền tảng không giống nhau. Với Wen.ru, chuyện dựng trang dễ chuyển thành chuyện ngồi xem từng đoạn mã, sửa cách trình bày rồi kiểm tra lại. Một menu nhìn bên ngoài chỉ có vài dòng chữ, nhưng để nó hiện đúng như mình muốn đôi khi chẳng đơn giản chút nào.
Mình bắt đầu tìm hiểu web vào khoảng năm 2010, và Wen.ru nằm trong quãng thời gian ấy. Điều khiến mình muốn nhắc lại nền tảng này không chỉ là vì nó cũ, mà vì cách sử dụng của nó có một nét riêng: hơi khó làm quen, không phải lúc nào cũng thuận tiện, nhưng lại hợp với người thích tự tay chỉnh sửa hơn là chỉ dùng những gì có sẵn.
Wen.ru là gì?
Wen.ru là một dịch vụ tạo WAP miễn phí của Nga, từng xuất hiện trong cộng đồng làm website dành cho điện thoại. Nền tảng có công cụ tạo và chỉnh sửa trang, hỗ trợ WML, HTML và XHTML, cho phép người dùng xây dựng wapsite mà chưa cần tự thuê và cài đặt cả một máy chủ.
Với người chưa từng làm WAP, hãy hình dung đây là nơi mình tạo những trang nhỏ, thêm nội dung rồi nối chúng lại bằng các liên kết. Một trang chủ có thể dẫn tới phần giới thiệu, danh sách trò chơi, hình nền hoặc những nội dung muốn chia sẻ. Nhưng khác với việc đăng bài lên một nền tảng đã sắp xếp sẵn mọi thứ, cái thú ở đây là tự quyết định trang của mình sẽ được trình bày ra sao.
Vì sao mình thấy Wen.ru khó hơn XtGem?
XtGem có cách dựng trang trực quan, giúp người mới thêm nội dung mà chưa cần hiểu nhiều về mã. Tuy nhiên, XtGem cũng có trình chỉnh sửa code, chứ không phải chỉ cho thao tác bằng các mục có sẵn. Vì vậy, mình không muốn chia hai nền tảng thành kiểu “XtGem dành cho người không biết gì, Wen.ru dành cho người giỏi”. Khác biệt đáng nói hơn là cách mỗi nền tảng khiến mình tiếp cận việc làm trang.
Với mình, XtGem dễ có được kết quả ban đầu hơn, còn Wen.ru đòi hỏi chịu khó tìm hiểu hơn khi muốn chỉnh theo ý riêng. Không chỉ nghĩ thêm một mục vào đây, mình bắt đầu phải nghĩ mục đó dẫn tới trang nào, phần chữ được đặt ra sao và sửa đoạn nào để nó hiển thị đúng. Khi chưa quen, những việc nhỏ cũng dễ thành rắc rối. Nhưng khi hiểu hơn một chút, chính sự tỉ mỉ ấy lại khiến Wen.ru có sức hút: mình không chỉ điền nội dung, mà đang tự sắp xếp cách trang hoạt động.
Không chỉ một kiểu trang WAP
Một điểm đáng chú ý của Wen.ru là khả năng tạo và chỉnh sửa cả WML, HTML lẫn XHTML. Người mới không cần nhớ những tên gọi này; hiểu đơn giản là nền tảng hỗ trợ nhiều cách xây dựng trang dành cho điện thoại, thay vì chỉ bó hẹp trong một mẫu nội dung duy nhất.
WML gắn với những thiết bị WAP đời đầu và cách trình bày khá hạn chế. HTML, XHTML lại đưa người làm trang đến gần hơn với việc bố trí nội dung, hình ảnh và giao diện web quen thuộc. Sự khác nhau ấy phản ánh chính thời kỳ điện thoại và trình duyệt đang thay đổi, khi người làm WAP phải quan tâm không chỉ trang có đẹp hay không mà còn có hiển thị được trên thiết bị của người xem hay không.
Với mình, những lựa chọn đó không phải để khoe rằng đã biết nhiều loại code. Chúng khiến việc làm WAP có thêm thứ để thử. Cùng một nội dung, mình có thể nghĩ cách trình bày khác đi, làm phần tiêu đề rõ hơn hoặc sắp xếp các đường dẫn gọn hơn. Wen.ru hấp dẫn ở chỗ nó cho mình cơ hội can thiệp vào trang, còn can thiệp đến đâu lại phụ thuộc vào mức độ chịu khó tìm hiểu.
Cái hay nằm ở việc tự dựng từng phần của wapsite
Điều mình thích ở kiểu làm trang này là không bị cuốn hoàn toàn vào việc chọn một giao diện rồi dùng nguyên như vậy. Khi chỉnh trực tiếp nội dung và mã trang, mình có thể bắt đầu từ thứ rất cụ thể: một phần giới thiệu, một menu ngắn, vài đường dẫn, sau đó mới bổ sung dần. Nhìn trang còn thiếu gì thì sửa phần đó, thay vì cố nhét mọi thứ vào một bố cục đã định sẵn.
Ví dụ muốn làm một khu vực giới thiệu game, mình có thể hình dung trang đầu là danh sách, mỗi tên game dẫn tới một trang có mô tả, hình minh họa và liên kết cần thiết. Nghe đơn giản, nhưng khi tự làm sẽ phải để ý cả đường đi của người đọc: xem xong thì quay lại đâu, tên liên kết có dễ hiểu không, nội dung có bị dồn thành một khối khó đọc không. Một wapsite nhỏ cũng đủ khiến mình phải nghĩ như người làm website, chứ không chỉ là người đăng nội dung.
Dĩ nhiên, đổi lại là sự mất công. Càng muốn khác đi càng phải chỉnh nhiều, và không phải chỉnh xong lần đầu đã vừa ý. Nhưng với một người đang thích vọc, việc còn chỗ để sửa đôi khi lại là lý do chưa muốn dừng.
Hình ảnh cũng là một phần thú vị của Wen.ru
Ngoài công cụ dựng trang, Wen.ru còn có khả năng tạo hình ảnh với các định dạng như JPG, PNG và GIF động. Đây là một phần khá đáng nhớ bên cạnh việc chỉnh nội dung bằng chữ và mã.
Với một wapsite nhỏ, mình không cần cả bộ hình ảnh cầu kỳ mới thấy giao diện khác đi. Chỉ một hình đặt ở đầu trang, một biểu tượng cạnh chuyên mục hay chút chuyển động cũng đủ tạo điểm nhấn. Cái vui nằm ở việc cân nhắc thêm bao nhiêu là vừa: trang quá trống thì muốn trang trí, nhưng thêm nhiều quá lại rối. Nghĩ lại, đó cũng là những bài tập giao diện rất thực tế, chỉ là ngày ấy mình chưa gọi chúng bằng những cái tên chuyên môn.
Làm trang ngay trên điện thoại mới là điều đáng nể
Wen.ru thuộc nhóm công cụ giúp người dùng tạo và duy trì wapsite ngay bằng điện thoại. Không chỉ dùng điện thoại để xem kết quả, người làm trang còn có thể sử dụng chính thiết bị đó để chăm chút nội dung của mình.
Đặt vào trải nghiệm ấy mới thấy tại sao một công cụ hơi khó dùng vẫn có người thích. Màn hình nhỏ khiến việc nhìn một đoạn mã dài không thuận tiện; một thay đổi tưởng rất nhẹ cũng có thể cần nhiều thao tác. Nhưng đổi lại, việc quản lý trang không còn nhất thiết phải chờ đến lúc ngồi trước máy tính. Điện thoại vừa là nơi truy cập Internet, vừa trở thành công cụ để làm ra một phần nội dung trên đó.
Khó hơn không có nghĩa là tốt hơn với tất cả mọi người
Nếu chỉ muốn tạo nhanh một trang giới thiệu đơn giản, mình hiểu vì sao có người thích cách làm trực quan hơn. Không phải ai cũng muốn dành thời gian xem mã hay chỉnh từng chi tiết, và sự thuận tiện rõ ràng có giá trị của nó. Wen.ru khiến mình hứng thú không có nghĩa đó là lựa chọn phù hợp nhất cho mọi người.
Nhưng với người thích can thiệp vào cách trang được xây dựng, sự lỉnh kỉnh ấy lại có sức hút riêng. Mình thích được biết một phần nội dung nằm ở đâu, thay đổi nó ra sao và vì sao sau khi sửa thì kết quả lại khác. Wen.ru không chỉ cho mình một trang để sử dụng; nó cho mình nhiều thứ để tháo ra, chỉnh lại và thử tiếp.
Wen.ru đáng nhớ vì có cá tính riêng
Điều mình nhớ về Wen.ru không chỉ là câu chuyện ngày xưa từng có một trang WAP. Đó là một nền tảng vừa có công cụ dựng trang, vừa cho người thích mày mò đi sâu vào cách trình bày nội dung, từ những lựa chọn WML, HTML, XHTML đến phần hình ảnh và việc quản lý bằng điện thoại.
Nếu XtGem gợi cho mình cảm giác dễ bắt đầu, thì Wen.ru gợi cảm giác phải chịu khó hơn một chút mới thấy cái hay. Không phải cứ khó là đáng quý, nhưng có những công cụ khiến mình muốn hiểu cho bằng được. Wen.ru thuộc nhóm đó: đôi khi mất công chỉ để sửa một chi tiết rất nhỏ, nhưng lúc trang hiện đúng ý thì lại thấy công sức ấy hoàn toàn xứng đáng.